logo Hornsund

strona główna

mapka Spitsbergen
 Stacja

 Badania

 Hornsund

 Spitsbergen
  (Svalbard)















Stacja

Widok na stację z południa w marcu
Stacja Polarna Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk znajduje się niedaleko ujścia fiordu Hornsund, w południowej części wyspy Spitsbergen Zachodni. Zbudowana została na płaskiej terasie morskiej na wysokości 10 m n.p.m.

Polska prowadzi działalność naukową na norweskim Svalbardzie (obejmującym archipelag Spitsbergen) jako sygnatariusz Traktatu Spitsbergeńskiego - porozumienia określającego status archipelagu z 1921 r.
o Traktacie
tekst Traktatu

Historia stacji sięga roku 1957. Od roku 1978 pracują tu całoroczne ekspedycje organizowane przez Zakład Badań Polarnych Instytutu Geofizyki PAN. Stacja, do ktĂłrej przylgnęła nazwa „Polskiego Domu pod Biegunem”, gościła setki osĂłb: uczestnikĂłw wypraw PAN, ośrodkĂłw uniwersyteckich krajowych i zagranicznych, turystĂłw ze statkĂłw wycieczkowych i jachtĂłw, a takĹźe okazjonalnych gości (norweskich i rosyjskich mieszkańcĂłw Spitsbergenu, polskich księży z kościoła katolickiego w Norwegii). Wielu z nich, urzeczonych pięknem Arktyki, urokiem Hornsundu i niepowtarzalnym klimatem tego Domu, wraca tu wielokrotnie lub marzy o powrocie.

Program naukowy realizowany jest aktualnie przez ośmioosobowe ekipy przebywające na stacji przez cały rok. Wymiana obsady stacji zwykle ma miejsce na początku lipca. Ze stacji korzystają również grupy okresowo prowadzące swoje badania, jak biolodzy latem, glacjolodzy zwykle pod koniec zimy. Latem kilkuosobowa grupa techniczna wykonuje prace remontowe i modernizacyjne.


Latem stacja służy jako baza dla wypraw organizowanych przez różne instytuty naukowe oraz uczelnie polskie i zagraniczne, które realizują programy badawcze dotyczące rejonów polarnych. Znajdujące się w pobliżu stare traperskie chatki są konserwowane przez polskie wyprawy i często wykorzystywane jako bazy ekip pracujących w terenie.

Budynki
w jadalni W głównym budynku stacji znajduje się 12 jednoosobowych pokoi i cztery większe wieloosobowe pokoje dla 25 osób, a także kuchnia, salon-mesa, sześć laboratoriów, radiostacja, pokój medyczny, dwie łazienki, toalety oraz magazyny żywności i sprzętu gospodarczego, sportowego, broni itp. W odległości 50 m od głównego budynku stoi elektrownia z trzema agregatami diesla, każdy o mocy 50 kW. Agregaty pracują na zmianę, nieprzerwanie przez całą dobę. W tym samym budynku znajduje się warsztat naprawczy. Wszystkie budynki są ogrzewane elektrycznie. Stacja posiada zabudowania pomocnicze: na brzegu zatoki garaże i hangary dla łodzi i sprzętu pływającego, magazyny, dwa domki do pomiarów geomagnetycznych, a w odległości ok. 700 m nad jeziorkiem pawilon badań środowiskowych.
wodociąg




Latem słodka woda uzyskiwana jest z pobliskiego jeziorka rurociągiem, a w zimie z topienia śniegu i brył lodu z lodowcĂłw. Stacja posiada oczyszczalnię ściekĂłw.



do gĂłry

Łączność
Łączność ze światem zapewniają systemy satelitarne umożliwiające wygodny kontakt za pomocą telefonu (numer na stronie głównej) i poczty elektronicznej. Dodatkowo działa radiostacja HF o sygnale wywoławczym polskim SPM726 i norweskim LH7Z. Do łączności lokalnej służą krótkofalówki. Prowadzi się ciągły nasłuch na morskim kanale bezpieczeństwa 16 VHF.


Zaopatrzenie
Dwa razy w roku przypływa z Polski statek z zaopatrzeniem. W rejsie letnim, zwykle w lipcu, płynie na stację nowa załoga na następne zimowanie, letnia grupa naukowa i techniczna oraz paliwo, sprzęt i Ĺźywność. Statkiem tym wraca grupa zimowa poprzedniej wyprawy. W rejsie jesiennym, zwykle we wrześniu, transportuje się zaopatrzenie na zimę i zabiera do kraju uczestnikĂłw grupy letniej. Statki kotwiczą w zatoce, w odległości ok. 1 km od brzegu. Rozładunek odbywa się za pomocą dwĂłch pływających transporterĂłw gąsienicowych, ktĂłrych rejsom towarzyszą dla bezpieczeństwa pontony.
Dryfujący lód z Oceanu Arktycznego lub lód pochodzący z cielących się lodowców może zablokować wejście do fiordu lub dostęp do brzegu. Czasem zdarza się, że statek musi czekać z rozładunkiem na poprawę warunków.

Statek szkolny Akademii Morskiej w Gdyni „Horyzont II” z letnim transportem kotwiczy w Zatoce Białego NiedĹşwiedzia.

Dwa-trzy razy w roku na stacji goszczą pastor kościoła ewangelickiego z Longyearbyen oraz polscy księża z misji katolickiej w Tromso i Narviku (północna Norwegia). Przed świętami BoĹźego Narodzenia odwiedza stację gubernator Svalbardu wraz z pastorem. W czasie tych wizyt odbywają się wspĂłlne modlitwy w „arktycznej katedrze” - pod krzyĹźem na Przylądku Wilczka.

Stacja („bracia polarni”) utrzymuje korespondencyjny kontakt z klasztorem „siĂłstr polarnych” - karmelitanek bosych w Tromso w północnej Norwegii.

Przyroda
Latem, kiedy słońce świeci całą dobę, okolice stacji tętnią Ĺźyciem. W tundrze kolorowo kwitną kwiaty, liczne ptaki odbywają swĂłj okres lęgowy. Wędrują stadka reniferĂłw i lisy polarne. Co pewien czas słychać huk cielącego się Lodowca Hansa - od czoła odrywają się bloki lodu i wpadają do morza. Od późnej jesieni do wiosny, wraz z dryfującym lodem, docierają w rejon Hornsundu niedĹşwiedzie polarne. Latem większość niedĹşwiedzi zmierza wraz z pakiem lodowym ku północy, jednak niektĂłre zostają, dlatego moĹźna je spotkać w ciągu całego roku. Liczba niedĹşwiedzi polarnych widzianych przy stacji oscyluje od ok. 100 do 200 w roku.

Inne polskie stacje badawcze na Spitsbergenie

Na Spitsbergenie istnieją jeszcze sezonowe polskie placówki naukowe.
Uniwersytet Lubelski (UMCS) wykorzystuje dawny budynek kopalniany nad fiordem Bellsund na Calypsostranda, Uniwersytet Toruński ma swoją stację na Kaffioyra (Równinie Kawowej) w północno-zachodniej części wyspy. Uniwersytet Poznański korzysta z chatki nad zat. Petuniabukta w głębi Isfjorden, a Uniwersytet Jagielloński prowadzi w rejonie Hornsundu badania archeologiczne i geograficzne bazując w traperskich chatkach nad zat. Gashamna i na przylądku Palffyodden.
Na przedpolu Lodowca Werenskiolda stoi drewniany domek zbudowanej w 1971 r. Stacji Naukowej Uniwersytetu Wrocławskiego zwany Baranówką (od założyciela Stanisława Baranowskiego) lub Werenhusem (hus to po norwesku dom). Stanowi on bazę polskich i czeskich wypraw glacjologicznych i glacjospeleologicznych oraz "schronisko" polarników znad Hornsundu w czasie prac terenowych (foto). do góry


mapa strony, literatura i odnośniki