To i owo o największej wyspie świata
i jej mieszkańcach
Kiedy mieszkasz w obcym kraju wyostrza ci się zmysł obserwacji. Dzień po dniu chłoniesz nowe, porównujesz, analizujesz, szukasz wyjaśnień, by lepiej rozumieć.
Na tych stronach zamieściliśmy pigułkę wiedzy o Grenlandii nie stroniąc miejscami od własnych obserwacji i subiektywnych refleksji. Wszelkie uwagi mile widziane.
Wielka biała plama w górnej części globusa od dawna nie oznacza wielkiej niewiadomej. I białe, a tym bardziej zielone czy szare obszary Grenlandii przebadano wzdłuż i wszerz. W nowoczesny nurt życia weszli jej mieszkańcy, potomkowie wędrownych łowców dostosowanych do ekstremalnych warunków. Grenlandia nie straciła jednak zupełnie swej egzotyki. Egzotyczna jest dla nas przyroda, klimat, odległości i gęstość zaludnienia. Jednak warunki życia na Grenlandii nie odbiegają od standardów europejskich czy północnoamerykańskich.
Powierzchnia największej wyspy świata wynosi 2 166 086 km2 - prawie siedem razy więcej niż obszar Polski. Skrajne punkty na północy (przyl. Morris Jesup **) i na południu (przyl. Farvel) są odległe od siebie jak Gdańsk od wybrzeży Libii albo stolica Norwegii od Sycylii.
Ok. 85% wyspy pokrywa lądolód, drugi co do wielkości na świecie po antarktycznym. W najgrubszym miejscu ma ok. 3500 m, a jego dno sięga poniżej poziomu morza, wgniatając swą masą skaliste podłoże. Życie skupia się na obrzeżach wyspy, szczególnie na zachodnim wybrzeżu, które opływa ciepły prąd morski sprawiający, że przybrzeżne wody są żeglowne przez większą część roku. Wolne od lodu obszary lądu pokryte są skalistymi górami i pagórkami, a płaskie miejsca należą do rzadkości. Panująca forma roślinności to niskopienna tundra, od bujnych traw i krzewów na południu, do skąpych porostów na północy. Klimat jest zróżnicowany o średnich rocznych temperaturach od +0,8 na południu do -17°C na północy.
Koło podbiegunowe (krąg polarny) przechodzi przez południową część Grenlandii. Większość wyspy jest więc położona w obszarze występowania nocy polarnej i dnia polarnego, tym dłuższych, im dalej na północ.
Grenlandia to kraj tysięcy fiordów, z największym fiordem świata Scoresby Sund (Kangersuttuaq). Na zachodzie wyspy szarżuje do morza lodowiec Jakobshavn (Sermeq Qujalleq), produkujący najwięcej gór lodowych na półkuli północnej. Grenlandia sięga najdalej na północ ze wszystkich lądów - do bieguna brakuje 740 km. To pierwszy kraj, w którym arktyczny lud autochtoniczny uzyskał autonomię.
Sama nazwa Grenlandia - Zielony Ląd - pochodzi z X w., kiedy wraz z grupą Islandczyków (Normanów/Wikingów) osiedlił się tutaj banita Eryk Rudy. Nazwa kraju w języku grenlandzkim to Kalaallit Nunaat i znaczy tyle co Ziemia Grenlandczyków (kalaalek to mieszkaniec Grenlandii).
Geograficznie wyspa należy do Ameryki Północnej. Od kanadyjskiej Wyspy Ellesmere'a oddziela ją zaledwie 26 km. Jako autonomiczny region w obrębie Danii jest politycznie, gospodarczo i komunikacyjnie związana z Europą. Mieszkańcy w liczbie 56650 (2007 r.) są potomkami Eskimosów i Duńczyków, przy czym mieszkają tu również na stałe Duńczycy i inne nacje. Gospodarczo Grenlandia stoi na nogach dzięki dotacjom z Danii i połowom morskim wraz z przetwórstwem, głównie krewetek, licząc w przyszłości na dochody z eksploatacji minerałów. Tradycyjnym myślistwem zawodowo zajmuje się już tylko garstka ludności.
Nowoczesna infrastruktura jest wynikiem modernizacji kraju prowadzonej od ok. 50 lat. Grenlandia ma sprawny (choć drogi) lokalny transport lotniczy, całkowicie cyfrowy satelitarny system telekomunikacyjny, stosunkowo powszechny jest dostęp do internetu, a telefon komórkowy jest tak popularnym gadżetem jak zegarek.
Wybierz dział z menu po lewej.
** Mała wysepka Oodaaq położona ok. 5 km od wybrzeża odryta w 1978 r. jest najbardziej na połnoc położonym skrawkiem lądu na świecie.
© S&T Moczadłowscy, 2006
Przystanek Grenlandia
Kontakt
Strona główna