Warunki meteorologiczne
w okolicy Polskiej Stacji Polarnej

Nasza stacja prowadzi stałe pomiary meteorologiczne od lipca 1978 r.

poprzednie lata

Aktualna pogoda

Temperatura powietrza

Na temperaturę powietrza decydujący wpływ mają następujące czynniki:
 - astronomiczny, warunkujący dopływ promieniowania słonecznego
 - cyrkulacja atmosferyczna odpowiedzialna za poziomy i pionowy przepływ ciepła
 - położenie stacji nad brzegiem morza i występujące prądy morskie
 - orografia terenu i występowanie lodowców.

Średnia roczna temperatura na przestrzeni lat 1978 - 2001 wynosiła od -7 do -2°C.

Znaczne wahania temperatury wynikają z dużej zmienności układów barycznych i w konsekwencji zmienności napływających w ten rejon mas powietrza, zimnych lub ciepłych. Dużą zmiennością temperatury charakteryzuje się zwłaszcza okres zimy, a wahania rzędu 20 i więcej stopni w ciągu krótkiego okresu czasu (np. doby) nie należą do rzadkości.

Zimą najniższe temperatury występują przy napływie zimnych, arktycznych mas powietrza z kierunków północnych i wschodnich. Ma to miejsce, gdy wyż znad basenu arktycznego sięga klinem nad Grenlandię i Morze Grenlandzkie, a na wschód od Spitsbergenu, nad Morzem Barentsa jest niż. Najwyższa temperatura, czasami nawet kilka stopni powyżej zera występuje przy napływie ciepłych mas powietrza oceanicznego z kierunków południowych i zachodnich. Ma to miejsce gdy nad Morze Grenlandzkie przemieszcza się z zachodu islandzki niż atmosferyczny.

W lecie temperatura jest bardziej ustabilizowana, a jej amplituda nie tak duża jak zimą. Również w lecie najniższa temperatura jest notowana przy napływie mas powietrza arktycznego z sektora północno-wschodniego. Najcieplej jest przy sytuacjach wyżowych, gdy napływa ciepłe powietrze z sektora południowo-zachodniego, a także w sytuacjach bez wyraźnej adwekcji, gdy czynnikiem decydującym jest promieniowanie słoneczne. Nie bez znaczenia dla lokalnego wzrostu temperatury jest także efekt fenowy.

Miesiące najzimniejsze to grudzień, styczeń, luty i marzec, z temp. najniższą rzędu -15 do - 25°C z dość częstymi przypadkami występowania temperatury dodatniej.
Miesiące najcieplejsze to lipiec i sierpień, z temperaturą najwyższą rzędu 9 do 13°C, z przypadkami spadku temperatury poniżej zera. Przymrozki częściej występują w sierpniu.

Pomimo, iż zimowe wartości temperatury wydają się niezbyt niskie, to przy dużych prędkościach wiatru, odczuwanie chłodu jest znacznie większe. Tzw. „temperatura odczuwalna” jest funkcją temperatury powietrza i prędkości wiatru. Np. przy temp. powietrza -20°C i prędkości wiatru 20 m/s odczuwanie chłodu (temp. odczuwalna) odpowiada temp. -51°C.

TEMPERATURA POWIETRZA Z OKRESU 1983 - 2000

Porównując średnie roczne temperatury powietrza z lat 1978 - 2000, pomimo zmienności w poszczególnych latach, można stwierdzić, że region staje się coraz cieplejszy. Linia trendu średniej temperatury wykazuje tendencję wzrostową. Jednym z widocznych efektów ocieplania jest postępujące cofanie się czół lodowców.

Wiatr

Istotnym czynnikiem mającym wpływ na kierunek wiatru w rejonie Hornsundu poza czynnikiem cyrkulacyjnym ma kierunek przebiegu fiordu. Wszystkie silne wiatry w zimnej porze roku wieją z kierunków 060 - 100° (wschód), rzadziej 180 - 270° (południowy zachód - zachód). W tym okresie częstość występowania wiatrów sztormowych powyżej 7°B (15 m/s) wynosi ok. 30%.
W lecie generalnie wiatry są słabsze, rzadziej mają miejsce sztormowe prędkości, a kierunki rozkładają się bardziej równomiernie. W tym okresie roku poza czynnikiem cyrkulacyjnym na wiatr wpływają lokalne, często dość znaczne różnice temperatury pomiędzy powierzchnią lodowców, a silnie nagrzanymi terenami wolnymi od lodu czy śniegu, oraz znaczne różnice pomiędzy obszarami lądowymi a wodą, zwłaszcza gdy na fiordzie pojawia się dryfujący lód. Częste są też wiatry wywołane spływem zimnego, ciężkiego powietrza znad lodowca Hansa w dół, w kierunku fiordu.

Zachmurzenie i opady

Zachmurzenie i opady mają związek z frontami atmosferycznymi, napływem ciepłych i wilgotnych mas powietrza oraz z orografią. Przemieszczające się powietrze, gdy napotyka na swej drodze przeszkodę, wznosi się do góry, dzięki czemu obniża się temperatura i następuje kondensacja pary wodnej zawartej w powietrzu, co doprowadza do powstawania ogromnych wałów chmurowych nad szczytami gór (chmury orograficzne). Po stronie zawietrznej powietrze opada w dół, ogrzewa się adiabatycznie, co powoduje zanik chmur.

Średnia roczna suma opadu obliczona za okres 1978 - 2001 wynosi 422 mm (dla porównania w Polsce ok. 600 mm). W głębi wyspy opady są ok. dwukronie niższe. Opady są najbardziej zmiennym z roku na rok oraz z miesiąca na miesiąc elementem pogody. Przeciętnie w roku odnotowuje się 246 dni z opadem. Opad deszczu, śniegu lub śniegu z deszczem może wystąpić w każdym miesiącu, z przewagą opadów deszczu od maja do sierpnia. Opady w Hornsundzie mają przeważnie natężenie słabe, rzadziej umiarkowane.

Usłonecznienie

Położenie geograficzne Spitsbergenu jest czynnikiem kształtującym roczny przebieg usłonecznienia. Przez trzy i pół miesiąca, od 31 października do 12 lutego trwa noc polarna, kiedy to brak jest nad horyzontem tarczy słonecznej. W okresie od 22 kwietnia do 21 sierpnia trwa dzień polarny i słońce nie zachodzi. Na przestrzeni wielolecia najbardziej słonecznym miesiącem jest kwiecień oraz maj.

Pokrywa śnieżna

Trwała pokrywa śnieżna tworzy się już zwykle w drugiej połowie września i trwa na ogół do pierwszej dekady czerwca. Grubość i ukształtowanie pokrywy jest bardzo zmienne, ze względu na często występujące zimą sztormowe wiatry. Z płaskich obszarów śnieg jest wywiewany, za przeszkodami i skałami tworzą się wysokie, kilkumetrowe zaspy, związane z ukształtowaniem terenu i kierunkiem wiatru. Zmiany miąższości pokrywy śnieżnej rzędu 20 - 30 cm na dobę są częste.
Zwykle, w okresie do stycznia - lutego, grubość pokrywy śnieżnej na płaskim terenie nie przekracza 10 - 20 cm. Pokrywa śnieżna rzędu 40 - 50 cm, a czasem większa, obserwowana jest od lutego - marca. Dotyczy to najbliższego otoczenia Stacji i płaskiego terenu. W obniżeniach, na zboczach pobliskich wzniesień i w żlebach grubość pokrywy śnieżnej jest znacznie większa.

Mgła

Arktyczna mgła występuje prawie wyłącznie w lecie, gdy istnieją znaczne kontrasty temperatury pomiędzy lądem i wodą, lodowcami i otaczającym terenem. Ciepłe powietrze napływając nad zimniejsze podłoże oziębia się, a para wodna w nim zawarta skrapla się, w wyniku czego powstaje mgła. Grubość warstwy mgły dochodzi do kilkudziesięciu, stu i więcej metrów, a widzialność we mgle jest bardzo ograniczona, często poniżej 100 m. W zimie mgły są zjawiskiem występującym sporadycznie, natomiast znaczne ograniczenie widzialności w tym okresie, często do kilkudziesięciu metrów, powodują śnieżyce i zamiecie śnieżne.