Geomagnetyzm

Rejon Hornsundu znajduje się w strefie największej aktywności zmian ziemskiego pola magnetycznego, większej niż na biegunie magnetycznym. Zadaniem działającego w Polskiej Stacji Polarnej obserwatorium magnetycznego jest prowadzenie tzw. służby magnetycznej, polegającej na ciągłej rejestracji zmian elementów naturalnego ziemskiego pola magnetycznego.

Obserwacje magnetyczne wykonuje się przy użyciu aparatury zainstalowanej w specjalnych niemagnetycznych pawilonach. Każde obserwatorium magnetyczne posiada przynajmniej dwa takie budynki - pawilon rejestracyjny i pawilon do pomiarów absolutnych. W pawilonach tych znajdują się specjalne postumenty do stabilnego instalowania przyrządów.

Widok na pawilon badań geomagnetycznych podczas pełni księżyca

Obecnie, w wyniku prowadzonej służby magnetycznej, stacja dysponuje ciągłą rejestracją cyfrową absolutnych wartości trzech składowych natężenia pola w układzie prostokątnym, z próbkowaniem co 10 sekund.
Z zapisu cyfrowego względnych wartości oraz z pomiarów absolutnych elementów pola oblicza się wartości bezwzględne składowej poziomej X skierowanej na północ geograficzną, składowej poziomej Y skierowanej na geograficzny wschód oraz składowej pionowej Z.
Obliczone wartości składowych są przesyłane możliwie na bieżąco do światowych centrów zbierania danych (INTERMAGNET) oraz publikowane w rocznikach obserwacji geomagnetycznych.

Jak prowadzimy obserwacje

Opiekun naukowy badań: Mariusz Neska nemar@igf.edu.pl.

Z historii badań
Polskie badania pola magnetycznego w Arktyce zostały zapoczątkowane podczas II Międzynarodowego Roku Polarnego uruchomieniem przez St. Siedleckiego i Cz. Centkiewicza stacji magnetycznej na Wyspie Niedźwiedziej. W latach 1932/33 prowadzili oni ciągłą rejestracje zmian pola magnetycznego oraz wykonywali pomiary absolutne. W ramach udziału w pracach III Międzynarodowego Roku Geofizycznego 1957/58 J. Kowalczuk i K. Karaczun wykonali pomiary deklinacji magnetycznej na pięciu stanowiskach w rejonie fiordu. Z początkiem października 1978 r. w Polskiej Stacji Polarnej uruchomiono ciągłą rejestrację zmian pola magnetycznego i przystąpiono do systematycznego wykonywania pomiarów absolutnych.

Elektryczność atmosfery

W ramach laboratorium magnetycznego prowadzone są także obserwacje z zakresu elektryczności atmosfery oraz promieniowania słonecznego.

Obserwacje elektryczności atmosfery prowadzi się za pomocą następujących układów pomiarowych:

• kolektorowego, służącego do pomiarów wolnych zmian natężenia pola elektrycznego,
• anteny długiej, służącej do pomiaru prądu Maxwella,
• układu dynamicznego typu wirujący dipol, służącego do pomiaru szybkich zmian natężenia pola elektrycznego.